Het in 1946 ontworpen NS-vignet, een gestyleerd gevleugeld wiel


Studie voor een nieuw NS-vignet uit 1967


Het nieuwe NS-vignet zoals het uiteindelijk gekozen werd


De plannen van Spoorslag '70 werden verder uitgewerkt in "Spoor naar 75"

Geschiedenis van de Spoorwegen
Periode 1840 - 1860 Periode 1860 - 1880 Periode 1880 - 1900 Periode 1900 - 1920 Periode 1920 - 1940 Periode 1940 - 1960 Periode 1980 - 2000 Periode 2000 - heden

Periode 1960 - 1980


treinstel "materieel 1964"

Tweede viool

Na de periode van wederopbouw ontstond een ongekende welvaart. De personenauto vormde een belangrijk symbool van deze welvaart. Was tot dan toe het bezit van een personenauto voorbehouden geweest aan de welgestelden, nu kwam het ideaal binnen bereik van "ieder zijn eigen auto". Tussen 1960 en 1980 nam het aantal personenauto's in Nederland toe van ruim een half miljoen naar 4,5 miljoen. Tegelijk werd een compleet net van autosnelwegen aangelegd.

Ontwikkeling personenvervoer in Nederland

Figuur: Ontwikkeling personenvervoer in Nederland


Door het geweld van de auto raakte de betekenis van de spoorwegen steeds meer op de achtergrond. De groei van het personenvervoer stagneerde, het goederenvervoer liep terug. Dit laatste had ook te maken met het feit dat Nederland overschakelde van steenkool op aardgas als brandstof. De kolenmijnen in Limburg werden gesloten. Het voor de spoorwegen lucratieve vervoer van kolen verdween. Bovendien werden de spoorwegen geconfronteerd met sterke loonstijging die niet gecompenseerd werden door een stijging in de arbeidsproductiviteit. Hierdoor begonnen de spoorwegen steeds meer verlies te maken. Aanvankelijk liet NS deze ontwikkeling gelaten over zich heen maar in 1967 was duidelijk dat het zo niet verder kon.
Een van de dilemma's waar NS tegenaan liep was dat onrendabele spoorlijnen een aanvoerfunctie hebben voor de wel rendabele delen van het net. Onrendabele diensten opheffen zou de spoorwegen in een neerwaartse spiraal brengen: minder reizigers op het totale net waardoor rendabele lijnen ook onrendabel zouden worden. Serieus is daarom overwogen de spoorwegen geheel op te heffen. Echter, de spoorwegen werden ook een maatschappelijke functie toegedacht. Ook mensen die geen auto hebben, hebben recht op vervoer. En, mocht het wegvervoer om wat voor reden dan ook haperen, dan is het goed nog een ander systeem te hebben. De uitkomst was dat het gehele spoorwegnet onrendabel werd verklaard en aangemeld voor subsidiŽring bij de minister van Verkeer en Waterstaat.
Om hier iets tegenover te stellen ontwikkelde NS het actieprogramma Spoorslag '70. Hierdoor ging in 1970 een dienstregeling rijden met aanmerkelijk meer treinen. Bovendien kreeg het hele spoorwegsysteem een facelift met een nieuwe huisstijl, nieuwe bewegwijzering enzovoorts. Door Spoorslag '70 is het gelukt over de periode 1960 - 1980 toch nog 20% meer reizigers te vervoeren, waarvoor wel bijna anderhalf keer zo veel treinkilometers gereden moesten worden.

Lees verder: periode 1980-2000

 

 

gemaakt door:

Berend Schotanus
03 June 2005